Siatkówczak

Jest rodzajem nowotworu wewnątrzgałkowego. Spotykany jest u dzieci już w pierwszych latach ich życia. Nowotwór obejmuje swym zasięgiem najczęściej jedno oko, chociaż dużo rzadziej wstępuje na obu oczach (niejednocześnie).

doktorDziwny wygląd siatkówki oka dziecka powinien zaniepokoić rodziców. Nietypowość polega na tym, iż podczas oglądania oczu dziecka ma się wrażenie, jakby źrenice dziecka były białe. Rzeczywiście biała źrenica (leukokoria) stanowi wyraźny objaw przebiegu siatkówczaka. Mniej typowe dla tej choroby są zmiany barwy tęczówki, zapalenie oczodołu czy przedniego odcinka oka, wysięk ropny, pojawić się może woloocze (powiększenie wymiarów gałki ocznej, w następstwie zwiększonego ciśnienia śródgałkowego) oraz zaćma i jaskra wtórna. O nowotworze może świadczyć również pojawienie się u dziecka zeza.

Niestety u podłoża około 40% zdiagnozowanych przypadków siatkówczaka pozostaje dziedziczenie komórek nowotworowych od rodziców. W wyniku badań nad dziedzicznością siatkówczaka wykryto gen RPE1 na chromosomie 13, którego zmiany dają duże szanse rozwoju tego nowotworu u dziecka.

Szybka reakcja rodziców i diagnoza lekarza umożliwia większe szanse na podjęcie skutecznego leczenia. Badanie dna oka jest pierwszym krokiem w diagnozie. Białe masy zalegające w tym miejscu przedostają się do wnętrza gałki ocznej. Do oceny zaawansowania choroby służą takie badania obrazowe takie jak badanie ultrasonograficzne i tomografia komputerowa, USG gałki ocznej, rezonans magnetyczny, badanie histopatologiczne i biopsja wewnątrzgałkowa. Wcześnie rozpoznany siatkówczak może być całkowicie wyleczony.

U dzieci dziedzicznie obciążonych chorobą konieczne jest przeprowadzenie badania oka w narkozie.

Niewielkie guzy wyleczalne są w ponad 90%, jednak zaniedbanie leczenia prowadzi do przerzutów i śmierci dziecka.

Jeżeli chodzi o metody leczenia to zależą one od wielkości i rozległości zmian nowotworowych. Specjaliści wymieniają metody ogólne i miejscowo stosowane, jak na przykład: chemioterapia, radioterapia, fotokoagulacja ksenonowa, termoterapia poprzezźreniczna, brachyterapia, krioterapia, terapia laserowa, enukleacja i inne. Skrajne postacie siatkówczaka prowadzą do całkowitego usunięcia gałki ocznej, czemu można zapobiec wcześnie rozpoznając chorobę i udając się do specjalisty.

 

Choroba ta jest złośliwym nowotworem wewnątrzgałkowym. Z reguły rozwija się w jednej gałce ocznej, a tylko w 30% dotyczy obu gałek ocznych. Charakter tej choroby może być zarówno dziedziczny, jak i niedziedziczny i najczęściej dotyka dzieci poniżej 5 roku życia. Zachorowalność na siatkówczaka u dorosłych jest niezwykle rzadka. Zmiany genetyczne w obrębie chromosomu 13 powodują namnażanie się komórek nieprawidłowych. Ów uszkodzony chromosom dziedziczony jest jeszcze w rozwoju płodowym od jednego z rodziców. W późniejszych latach, ze względu na predyspozycje, dojść może do rozwoju innych nowotworów, np. czerniaka złośliwego, białaczki, czy mięsaka. Postać niedziedziczna ujawnia się po urodzeniu w komórkach siatkówki, natomiast pozostałe komórki oka pozostają prawidłowe.

Rozpoznanie siatkówczaka następuje po zdiagnozowaniu szeregu objawów. Jako pierwsza pojawia się tzw. leukokoria, czyli biały refleks na źrenicy. Często występuje zez, woloocze oraz ropny wyciek. Czasami może dojść do wytrzeszczu oka oraz zapalenia tkanki łącznej oczodołu. Zaćma i jaskra o charakterze wtórnym to powikłania po siatkówczaku. Nowotwór ten jest związany także z bolesnością oraz zaczerwienieniem oka.

Symptomy wymienione wyżej mogą wskazywać na pojawienie się siatkówczaka, jednak prawidłowa diagnoza musi być wykonana w gabinecie specjalisty. Można ją postawić po wykonaniu szeregu specjalistycznych badań, a mianowicie badaniu okulistycznym, tomografii komputerowej, USG oka, rezonansie magnetycznym. W szczególnych przypadkach konieczne staje się pobranie materiału do badań podczas biopsji wewnątrzgałkowej. Niezwykle ważne jest wczesne wykrycie siatkówczaka, gdyż aż 90% przypadków jest całkowicie wyleczalnych przy małym stadium zaawansowania.

Jedną z metod jest chemioterapia. Inne, stosowane przy rozpoznaniu siatkówczaka, to naświetlania i fotokoagulacja ksenonowa i laserowa. Przy zaawansowanej postaci guza wykonuje się wyłuszczenie gałki ocznej. Mniej zaawansowane stany umożliwiają stosowanie brachyterapii lub termoterapii poprzezźrenicznej. Niestety zaniedbanie leczenia prowadzi do licznych przerzutów oraz śmierci dziecka.